ეუთოს წევრი 24 ქვეყანა საქართველოში მოსკოვის მექანიზმის ანგარიშის შესახებ ერთობლივ განცხადებას აქვეყნებს და მოუწოდებს საქართველოს, გამოასწოროს დემოკრატიული უკუსვლა და სრულად განახორციელოს 2026 წლის მოსკოვის მექანიზმის რეკომენდაციები.
ანგარიში წარმოადგენს 2024 წლის გაზაფხულიდან საქართველოში განვითარებული მოვლენების დეტალურ და სანდო შეფასებას და სთავაზობს საქართველოს მკაფიო რეკომენდაციებს და “მთავარი დასკვნა ცალსახაა — “მანდატით გათვალისწინებულ პერიოდში საქართველოში დემოკრატიული უკუსვლა მოხდა”
“ანგარიში ასახავს ძალადობის შემთხვევებს მომიტინგეების, პოლიტიკური ოპონენტებისა და ჟურნალისტების მიმართ, რასაც თან ახლავს ის, რასაც მომხსენებელი აღწერს, როგორც “დამნაშავეთა თითქმის სრულ დაუსჯელობას”. ასევე, იგი ადგენს, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, დაკავებულების მიმართ მოპყრობამ “სავარაუდოდ, წამების ზღვარს მიაღწია” და რომ არასათანადო მოპყრობის ბრალდებების გამოძიება არაეფექტური იყო.
განსაკუთრებულ შეშფოთებას იწვევს დასკვნა, რომ საკანონმდებლო ცვლილებები სისტემატურად ზღუდავს ადამიანის უფლებებსა და ფუნდამენტურ თავისუფლებებს. ანგარიში ადგენს, რომ ე.წ. “უცხოური გავლენის” წინააღმდეგ მიმართული კანონები, მედიასთან, შეკრებებთან და პოლიტიკურ მონაწილეობასთან დაკავშირებულ ცვლილებებთან ერთად, ზედმეტად ზღუდავს გამოხატვის, გაერთიანებისა და მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლებას და დამანგრეველ გავლენას ახდენს სამოქალაქო საზოგადოებასა და დამოუკიდებელ მედიაზე.
მომხსენებელი ასევე აფრთხილებს, რომ: “ძირითადი ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის მიმდინარე მცდელობა საფრთხეს უქმნის პოლიტიკური პლურალიზმის არსებობას”. ერთად აღებული, ეს მოვლენები ძირს უთხრის ადამიანის უფლებებსა და ფუნდამენტურ თავისუფლებებს და კანონის უზენაესობას, რომლის დაცვის ვალდებულებაც საქართველომ აიღო, როგორც ეუთოს მონაწილე სახელმწიფომ.
მომხსენებელი აღნიშნავს, რომ მან ეს მოვლენები შეაფასა საქართველოს უფრო ფართო უსაფრთხოების კონტექსტის გათვალისწინებით, რაც მოიცავს რუსეთის სამხედრო ყოფნას საქართველოს ოკუპირებულ სეპარატისტულ რეგიონებში, აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში.
მოვუწოდებთ საქართველოს, გამოასწოროს დემოკრატიული უკუსვლა და სრულად განახორციელოს მოსკოვის მექანიზმის რეკომენდაციები. დღეს, განსაკუთრებით გვსურს გამოვყოთ შემდეგი ნაბიჯები:
1. პირველ რიგში, საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს, რომ სამართალდამცავი ორგანოები მოქმედებენ საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად და ჩაატარონ სწრაფი, დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი გამოძიება წამებისა და არასათანადო მოპყრობის ყველა ბრალდებაზე, პასუხისგებაში მისცენ დამნაშავეები.
2. მეორეც, საქართველომ უნდა გააუქმოს ან ფუნდამენტურად შეცვალოს კანონმდებლობა, რომელიც შეუთავსებელია მის საერთაშორისო ადამიანის უფლებების ვალდებულებებთან და ვალდებულებებთან, მათ შორის უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის, უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ კანონებთან და მასთან დაკავშირებულ ცვლილებებთან, რომლებიც ეხება გრანტებს, მაუწყებლობას და პოლიტიკურ მონაწილეობას. როგორც მომხსენებელი აღნიშნავს, ამ კანონების შესაბამისობაში მოყვანა მხოლოდ მცირე ცვლილებებით შეუძლებელია. ამით ჩვენ მოვუწოდებთ საქართველოს ხელისუფლებას, აღადგინოს თანამშრომლობა ODIHR-თან და ვენეციის კომისიასთან და სრულად განახორციელოს მათი რეკომენდაციები.
3. მესამე, ხელისუფლებამ თავი უნდა შეიკავოს პოლიტიკური ოპონენტების, ჟურნალისტების და საჯარო დებატების სხვა მონაწილეების თვითნებური დაკავებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნისგან, გააუქმოს თვითნებურად წაყენებული ბრალდებები და გაათავისუფლოს პოლიტიკური მიზეზებით დაკავებული ყველა პირი.
4. მეოთხე, საქართველომ უნდა შეწყვიტოს ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის მცდელობები, გამოიტანოს ამ კუთხით განხილული განაცხადები და უზრუნველყოს პოლიტიკური პლურალიზმის სრული პატივისცემა.
5. და ბოლოს, ანგარიში ხაზს უსვამს სასამართლო სისტემის მიმართ ნდობის აღდგენის აუცილებლობას სასამართლო დამოუკიდებლობის გაძლიერებით, სამართლიანი სასამართლო პროცესის გარანტიების უზრუნველყოფით და ისეთი ინსტიტუტების რეფორმირებით, როგორიცაა იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, ეუთოს და ვენეციის კომისიის დიდი ხნის რეკომენდაციების შესაბამისად.
მოსკოვის მექანიზმი არსებობს მონაწილე სახელმწიფოების მხარდასაჭერად ადამიანური განზომილების კუთხით მათი საერთო ვალდებულებების შესრულებაში. ჩვენ, როგორც მომწოდებელი სახელმწიფოები, მზად ვართ მხარი დავუჭიროთ მნიშვნელოვან შემდგომ ქმედებებს, მათ შორის მუდმივ საბჭოში განხილვის გაგრძელებით და საქართველოს ხელისუფლებასთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან ჩართულობით, ასევე ეუთოს მონაწილე სახელმწიფოებისა და საერთაშორისო საზოგადოებისადმი ანგარიშის რეკომენდაციების სერიოზულად განხილვით”, — წერია გავრცელებულ წერილში.
განცხადების ავტორია ეუთოს 24 ქვეყანა, რომლებმაც ერთობლივად აამოქმედეს ეუთოს მოსკოვის მექანიზმის მე-12 პუნქტი საქართველოს მიმართ. ეს ქვეყნებია: ალბანეთი, ავსტრია, ბელგია, კანადა, ჩეხეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, გერმანია, ისლანდია, ირლანდია, ლატვია, ლიხტენშაინი, ლიეტუვა, ლუქსემბურგი, მოლდოვა, მონტენეგრო, ნიდერლანდები, ნორვეგია, სლოვენია, შვედეთი, უკრაინა და გაერთიანებული სამეფო, ასევე პოლონეთი.
