ავტორი: მარკ თემნიცკი
Forbes-ის უფროსი კონტრიბუტორი
გასულ თვეში ათობით სახელმწიფოს მეთაური, თავდაცვის მინისტრი, პოლიტიკის შემმუშავებელი და თავდაცვის სფეროს ექსპერტი 2026 წლის ნატოს სამიტისთვის ანკარაში ჩავიდა. ორდღიანი ღონისძიების განმავლობაში ნატოს 32 წევრი ქვეყნის წარმომადგენლებმა თავდაცვის ხარჯებზე იმსჯელეს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ნატოს თავდაცვითი ინდუსტრიული ბაზის გაძლიერებასა და თავდაცვის წარმოების გაუმჯობესებას. ალიანსმა ასევე კვლავ დაადასტურა უკრაინის მხარდაჭერა, ხოლო ნატოს რამდენიმე წევრმა უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების ახალი პაკეტები გამოაცხადა.
თუმცა სამიტზე შესამჩნევად არ იმყოფებოდა საქართველო.
2008 წლის ნატოს სამიტის შემდეგ ალიანსი რეგულარულად თანამშრომლობდა საქართველოსთან, როგორც ნატოში გაწევრიანების მსურველ ქვეყანასთან. იმავე წელს ნატომ შექმნა ნატო-საქართველოს კომისია, რომლის მიზანი საქართველოსთან ურთიერთობების გაძლიერება და რეფორმებისა და ევროატლანტიკური მისწრაფებების მხარდაჭერა იყო. 2010 წელს კი საქართველოში ნატოს სამეკავშირეო ოფისი შეიქმნა.
როგორც ნატოს პარტნიორი, საქართველო ასევე რეგულარულად მონაწილეობდა ნატოს სამხედრო წვრთნებსა და სწავლებებში.
მაგრამ წელს, ქართული მედიის ცნობით, საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლები 2026 წლის ნატოს სამიტს არ დასწრებიან. უფრო მეტიც, თურქეთში ჩატარებული სამიტის დასრულებისას მიღებულ ანკარის სამიტის დეკლარაციაში საქართველო ან ნატოს მხრიდან საქართველოსთან თანამშრომლობა და მხარდაჭერა საერთოდ არ იყო ნახსენები.
ბოლოს საქართველო ნატოს დეკლარაციაში 2024 წლის ვაშინგტონის სამიტის შემდეგ იყო ნახსენები. მაშინ ნატომ რუსეთს მოუწოდა, გაეყვანა თავისი ძალები საქართველოდან. ამის შემდეგ საქართველო 2025 და 2026 წლების ნატოს სამიტების დეკლარაციებში აღარ უხსენებიათ.
ატლანტიკური საბჭოს ციფრული სასამართლო ექსპერტიზის ლაბორატორიის მკვლევარმა ეთო ბუზიაშვილმა ავტორთან საუბრისას განაცხადა:
„საქართველოსა და ნატოს შორის მზარდი დისტანცია რამდენიმე ერთმანეთთან დაკავშირებული ფაქტორის ჭრილში უნდა განვიხილოთ: საქართველოში დემოკრატიის უკუსვლა და უფრო ფართო გეოპოლიტიკური გადახრა, რომელმაც რუსეთის გავლენა ქვეყნის სტრატეგიულ მიმართულებაზე გაზარდა.“
მისი თქმით, „ქართული ოცნების“ მიერ ძალაუფლების ავტორიტარული კონსოლიდაცია, ქვეყნის ადრე გამოცხადებული ევროატლანტიკური კურსიდან უკან დახევა, ანტიდასავლური რიტორიკა და პოლიტიკა, რომელიც სულ უფრო მეტად ემთხვევა რუსეთის სტრატეგიულ ინტერესებს, საქართველოს პოლიტიკურ ინტეგრაციას სულ უფრო ართულებს.
ნატოს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ გასულ წელს საქართველოსთან ნატოს ურთიერთობებზე საუბრისას განაცხადა, რომ საქართველოში დემოკრატიის უკუსვლა მას „ძალიან სერიოზულად აწუხებდა“.
ამასთან, ნატოს გენერალური მდივნის 2025 წლის წლიურ ანგარიშში, რომელიც მიმდინარე წლის მარტში გამოქვეყნდა, ნათქვამია, რომ 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ „ნატო-საქართველოს თანამშრომლობის გარკვეული ელემენტების პრიორიტეტები შეიცვალა“. თუმცა ალიანსმა კვლავ დაადასტურა, რომ „საქართველოს თავდაცვის ძალებთან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობა პროგრესირებდა“.
ურთიერთობები ფაქტობრივად გაყინულია?
2026 წლის ნატოს სამიტის დასრულებისა და საქართველოს მთავრობის ღონისძიებაზე არყოფნის შემდეგ, ნატოში საქართველოს ყოფილმა ელჩმა ლევან დოლიძემ განაცხადა, რომ ერთ დროს „საქართველო ნატოს ყველაზე ღირებული პარტნიორი იყო“. ახლა კი, მისი თქმით, საქართველოს ეს სტატუსი „კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა“.
საქართველოს ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა თინათინ ხიდაშელმა Facebook-ზე დაწერა, რომ საქართველო „დემოკრატიული უკუსვლის გამო [ნატოსთან] პარტნიორულ ღონისძიებებს მიღმა დარჩა“. მისი შეფასებით, ნატო-საქართველოს ურთიერთობები ახლა „ფაქტობრივად გაყინულია“.
საქართველოს „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების პირობებში ქვეყნის დაშორება როგორც ნატოსგან, ისე ევროკავშირისგან, სულ უფრო აშკარა გახდა.
2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ „ქართულმა ოცნებამ“ ევროკავშირში გაწევრიანებაზე მოლაპარაკებების დაწყება შეაჩერა. გარდა ამისა, პარტიამ დახურა ნატოსა და ევროკავშირის შესახებ საინფორმაციო ცენტრი.
„ქართული ოცნების“ დამფუძნებელმა ბიძინა ივანიშვილმაც განაცხადა, რომ ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციამ შესაძლოა საქართველო რუსეთთან ომში ჩაითრიოს. ამასთან, სტატიის ავტორი აღნიშნავს, რომ რუსეთის ფედერაციას 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ საქართველოს ტერიტორიის დაახლოებით 20% აქვს ოკუპირებული.
ჟურნალ New Eastern Europe-ის რედაქტორმა გიორგი ბეროშვილმა აღნიშნა:
„ვფიქრობ, ბოლო პერიოდში ურთიერთობებში დისტანცირება „ქართული ოცნების“ საგარეო პოლიტიკის ზოგად ტენდენციას მიჰყვება, განსაკუთრებით 2022 წლიდან. ამიტომ ეს მხოლოდ ნატოსთან დაკავშირებული ცალკეული ამბავი არ არის.“
მისი თქმით, გაყინული ევროკავშირის მოლაპარაკებები, „გლობალური ომის პარტიის“ შესახებ რიტორიკა და ის ფაქტი, რომ საქართველო ბოლო სამიტის დღის წესრიგში ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში პირველად აღარ აღმოჩნდა, ყველაფერი ერთ სურათში ჯდება.
რას ფიქრობს საქართველოს მოსახლეობა?
„ქართული ოცნების“ პოლიტიკის საპასუხოდ, საქართველოს ოპოზიციის წარმომადგენლები და მოქალაქეები ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებს მართავენ.
სტატიის მიხედვით, ოპოზიციისა და საქართველოს მოქალაქეების პოზიცია განსხვავდება მმართველი პარტიის პოზიციისგან — ისინი მხარს უჭერენ საქართველოს ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციას.
სოციალური კვლევებისა და ანალიზის ინსტიტუტის (ISSA) მიერ გასულ წელს ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, გამოკითხული ქართველების 74% ნატოში გაწევრიანებას უჭერს მხარს, ხოლო 86% ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესის მხარდაჭერას აცხადებს.
საქართველოს მოქალაქეები ასევე დემოკრატიულ რეფორმებს ითხოვენ. 2024 წლის ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ქვეყანაში ყოველდღიური საპროტესტო აქციები მიმდინარეობს და, სტატიის თანახმად, ისინი დღემდე გრძელდება.
პროტესტის მონაწილეები „ქართულ ოცნებას“ რუსეთისთვის დამახასიათებელი ავტორიტარული მეთოდების გამოყენებაში ადანაშაულებენ. მათი იმედი აქვთ, რომ საპროტესტო მოძრაობა ახალ საპარლამენტო არჩევნებსა და საქართველოს ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესის აღდგენას გამოიწვევს.
თუმცა სამხედრო თანამშრომლობა ჯერ კიდევ გრძელდება
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში ნატოსა და საქართველოს შორის პოლიტიკური ურთიერთობები დაიძაბა, სამხედრო თანამშრომლობა ჯერ კიდევ გრძელდება.
მაისში საქართველომ მონაწილეობა მიიღო Trojan Footprint-ის სამხედრო სწავლებაში — აშშ-ის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ მრავალეროვნულ სწავლებაში, რომლის მიზანია მოკავშირეებსა და პარტნიორებს შორის ურთიერთთავსებადობის გაძლიერება, მზადყოფნის ამაღლება და ნატოს კოლექტიური თავდაცვის შესაძლებლობების განმტკიცება.
ეს თანამშრომლობა მიუთითებს, რომ მიუხედავად ნატო-საქართველოს ურთიერთობების სისუსტისა, თავდაცვის სფეროში კონტაქტები სრულად არ შეწყვეტილა.
ბუზიაშვილის თქმით, საქართველოს თანამედროვე სამხედრო დოქტრინა, წვრთნა, ინსტიტუციური განვითარება და ნატოსთან თავსებადობა წლების განმავლობაში ნატოსა და ცალკეულ მოკავშირე ქვეყნებთან თანამშრომლობის საფუძველზე ჩამოყალიბდა.
მისი შეფასებით, პოლიტიკური ინტეგრაცია შეჩერებულია, თუმცა ნატოსთან სამხედრო თავსებადობის გარკვეული მექანიზმები კვლავ მუშაობს — ძველი თანამშრომლობის ჩარჩოებისა და ერთობლივი სამხედრო სწავლებების მეშვეობით.
ამასთან, ბუზიაშვილი აღნიშნავს, რომ საქართველოს არყოფნა 2026 წლის ნატოს სამიტზე უნდა აღიქმებოდეს, როგორც სერიოზული გაფრთხილება საქართველოს მზარდი იზოლაციის შესახებ, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ ნატომ საქართველოსთვის კარი ოფიციალურად დახურა.
მისივე თქმით, ნატოსა და საქართველოს ურთიერთობების გაუარესება უკვე 2024 და 2025 წლების სამიტებზე ჩანდა.
ბეროშვილიც აღნიშნავს განსხვავებას „ქართული ოცნების“ პოლიტიკურ რიტორიკასა და საქართველოს თავდაცვის სფეროში მიმდინარე რეალურ პროცესებს შორის.
მისი თქმით, „აშკარა განსხვავებაა ყოველდღიურად მოსმენილ პოლიტიკურ რიტორიკასა და თავდაცვის რეალურ მიმართულებას შორის“.
საქართველო კვლავ მასპინძლობს და მონაწილეობს ნატოს ერთობლივ სამხედრო სწავლებებში და 2026 წელს უკვე ორ ასეთ სწავლებაში მიიღო მონაწილეობა.
ბეროშვილის შეფასებით, ნატოს სტანდარტებთან დაახლოება საქართველოს თავდაცვის ძალებში წლების, ათწლეულების განმავლობაში იყო ჩაშენებული, ამიტომ მათი სრულად უკან შემობრუნება ნაკლებად სავარაუდოა, მაშინაც კი, თუ პოლიტიკური ურთიერთობები ნატოსთან მყიფე რჩება.
რა იქნება შემდეგ?
2026 წლის თურქეთის ნატოს სამიტის დასრულების შემდეგ ნატოს ხელმძღვანელობა და ალიანსის წევრი ქვეყნები ახლა შემოდგომაზე დაგეგმილ შეხვედრებზე გადაერთვებიან.
როგორც ნატოს წევრები და პარტნიორები ამ ღონისძიებებისთვის ემზადებიან, გეოპოლიტიკური დამკვირვებლები, პოლიტიკოსები და თავდაცვის სფეროს ექსპერტები ყურადღებით დააკვირდებიან, როგორ განვითარდება ნატო-საქართველოს ურთიერთობა.
სტატიის დასკვნითი აზრი ასეთია:
დრო გვიჩვენებს, შეცვლის თუ არა „ქართული ოცნება“ მიდგომას ევროატლანტიკური ინტეგრაციისა და ნატოსთან თანამშრომლობის მიმართ, თუ მმართველი პარტია ალიანსისგან კიდევ უფრო მეტად დისტანცირებას აირჩევს.
სტატიის ორიგინალი Forbes-ზე – https://www.forbes.com/sites/marktemnycky/2026/08/18/georgias-absence-from-the-2026-nato-summit-fuels-isolation-debate/
რას კარგავს საქართველო — მოკლე ანალიზი
რაც უკვე დაკარგულია:
- პოლიტიკური სუბიექტობა ნატოში. 2024, 2025, 2026 — სამი წელი ზედიზედ საქართველო აღარ ფიგურირებს ნატოს სამიტის დღის წესრიგში და დეკლარაციის ტექსტში. ეს არ არის ტექნიკური დეტალი — ეს ნიშნავს, რომ ალიანსი აღარ განიხილავს საქართველოს როგორც აქტიურ პარტნიორს პოლიტიკურ დონეზე, თუნდაც სამხედრო თანამშრომლობა ინერციით გრძელდებოდეს.
- ევროკავშირის კანდიდატის რეალური პერსპექტივა. დაწყებული ევროინტეგრაციის პროცესი შეჩერებულია ხელისუფლების ინიციატივით — 2024 წლის არჩევნების შემდეგ.
- ნატო-ევროკავშირის საინფორმაციო ცენტრის დახურვა — სიმბოლური, მაგრამ მკაფიო ნაბიჯი დასავლური ინტეგრაციისგან დისტანცირებისკენ.
- სანდოობა პარტნიორებს შორის. ერთ-ერთმა ანალიტიკოსმა Forbes-თან პირდაპირ თქვა, რომ საქართველო ერთ დროს ნატოს “ყველაზე ღირებული პარტნიორი” იყო — ეს სტატუსი დღეს კითხვის ნიშნის ქვეშაა.
რას კარგავს ქვეყანა გაგრძელების შემთხვევაში:
- სამხედრო თანამშრომლობა ჯერ კიდევ “ინერციითაა” ცოცხალი — მაგრამ ინერცია მარადიული არ არის. თუ პოლიტიკური გაყინვა გაგრძელდა, დროთა განმავლობაში ეს გავლენას მოახდენს თავდაცვის ინსტიტუციურ თავსებადობაზეც, რაზეც ათწლეულების განმავლობაში მუშაობდა ქვეყანა.
- უსაფრთხოების გარანტიების პერსპექტივა — რუსეთის მიერ ტერიტორიის დაახლოებით 20%-ის ოკუპაციის პირობებში, დასავლური ინტეგრაციის შენელება ნიშნავს, რომ საქართველო ერთადერთი რეალური გარეშე შემაკავებელი ბერკეტის გარეშე რჩება ვრცელი დროით.
ეროვნული უშიშროების საფრთხე — რატომ არის ეს ხელისუფლების, არა გარეშე ფაქტორების პასუხისმგებლობა
აქ მთავარი ნიუანსია: ეს იზოლაცია არ არის ისეთი შემთხვევა, როცა საქართველოს გარეთ მდგომი ძალები (ნატო, ევროკავშირი) გადაწყვეტენ ქვეყნის მიღმა დატოვონ. Forbes-ის სტატიაშივე ციტირებული ანალიტიკოსების აზრით, ეს არის თანმიმდევრული შიდაპოლიტიკური არჩევანის შედეგი:
- ბიძინა ივანიშვილის მიერ პირადად გაჟღერებული არგუმენტი, რომ ნატო-ევროკავშირთან ინტეგრაცია საქართველოს რუსეთთან ომში “ჩააგდებდა”, წარმოადგენს ნარატივს, რომელიც პირდაპირ ეხმიანება კრემლის საკუთარ დისკურსს დასავლეთის მიმართ პოსტსაბჭოთა სივრცეში.
- ხელისუფლების ანტიდასავლური რიტორიკა (“გლობალური ომის პარტია” და მისთანები) და ერთდროულად, ქვეყნის შიგნით მკვეთრი შეზღუდვები სამოქალაქო თავისუფლებებზე — ეს ის კომბინაციაა, რასაც ანალიტიკოსები კრემლის მართვის მოდელს ადარებენ.
- ყველაზე მკაფიო ინდიკატორია უფსკრული ხელისუფლების პოზიციასა და მოქალაქეთა ნების შორის: 74% მხარს უჭერს ნატოში გაწევრიანებას, 86% — ევროკავშირში. ანუ ეს არ არის ეროვნული კონსენსუსით მიღებული სტრატეგიული გადაწყვეტილება — ეს არის ერთი პარტიის (რეალურად, ერთი ადამიანის გავლენის ქვეშ მყოფი პარტიის) კურსი, რომელიც უპირისპირდება მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას.
- 500-ზე მეტი დღეა, რაც მოქალაქეები ქუჩაში აპროტესტებენ ამ კურსს — ეს თავისთავად მიუთითებს, რომ საკითხი არ არის აკადემიური დებატი, არამედ ღრმა, ხანგრძლივი შიდაპოლიტიკური კრიზისი.
P.S. ეროვნული უშიშროების პერსპექტივიდან, პრობლემა ორმაგია — ერთი მხრივ, ქვეყანა კარგავს რეალურ, ინსტიტუციურ დაცვის მექანიზმებთან წვდომას ოკუპირებული ტერიტორიების მქონე ქვეყნისთვის კრიტიკულ მომენტში; მეორე მხრივ, ეს დანაკარგი არ არის გარეშე ფაქტორის, არამედ კონკრეტული შიდა პოლიტიკური არჩევანის შედეგი, რომელსაც მოსახლეობის უმრავლესობა არ იზიარებს.
სამართლიანობისთვის უნდა აღინიშნოს: ხელისუფლება საკუთარ პოზიციას სუვერენულ გადაწყვეტილებად და ომისგან თავის არიდების სტრატეგიად წარმოაჩენს, არა დასავლეთისგან განდგომად — ეს მათი ოფიციალური ნარატივია, თუმცა ის ეწინააღმდეგება ზემოთ მოყვანილ გამოკითხვების მონაცემებს და ანალიტიკოსების შეფასებებს.
